Een andere kijk op het ESF in Londen

destress
Artikel verschenen op www.11.be , vrijdag 22 oktober 2004, door Wim Merckx

Intro door 11.11.11 

Wim Merckx koos voor een alternatieve route door en om het Europees Sociaal Forum heen.Dat organisatoren en deelnemers aan het forum geen homogene groep vormen blijkt ten volle uit dit verslag. Maar dat maakt de Sociale Fora ook meteen zo interessant en inspirerend. De roep naar meer structuur en collectieve stellingnames klikt steeds luider, maar hoe doe je dat in een beweging die zo divers is? Wellicht groeit er binnenkort op het Wereld Sociaal Forum toch stilaan wat consensus over tenminste een aantal grote lijnen waarover iedereen het eens is en komen er toch gezamenlijke verklaringen uit. Ondertussen vinden talrijke campagnes op de fora hun doopvont, versterken thematische netwerken zichzelf met meer stemmen en expertise enz. Maar daarover gaat dit verslag niet. Het gaat veeleer over de zoektocht aan de basis van een nieuwe, gezamenlijke democratische besluitvorming, over de botsing van ideeën waaruit stilaan een andere wereld wordt gekneed.

Mijn artikel:

De hoeveelheid workshops, seminaries en plenaire bijeenkomsten, concerten en films, acties en trainingen, was op het Europees Sociaal Forum (14 tot 17 oktober) weer van die mate, dat een bezoeker er slechts een fractie van kon meemaken. Het is alsof je voor een geweldige ijscoupe zit, en je na een paar lepels de rest moet laten, omdat de tijd op is. Zo passeert een forum. Om achteraf geen ontgoocheld gevoel te hebben, is het een kwestie van bijvoorbeeld niet te veel heen en weer te rennen op een dag, van je ook te beperken tot enkel onderwerpen en je daar dieper in te werken, van ook werk te maken van je informele contacten tussendoor etc.

Enfin, zeker voor een eerste bezoek zou een soort handleiding voor velen niet overbodig zijn. Dat concludeer ik althans uit de reacties achteraf, vaak ergens tussen ontgoocheling en vertwijfeling in ("was ik wel voldoende voorbereid, heb ik de juiste selectie uit hel aanbod gemaakt ... "). Ikzelf had een soortgelijke reactie na Parijs vorig jaar maar heb het dit jaar anders aangepakt en hervond dan ook een interessanter forum dan in 2003.

Hieronder een weergave van mijn ervaringen. Geen overzicht op het forum, wel enkele impressies.

Het officiële forum

In de aanloop naar het forum groeide een conflict bij de organisatoren. En bij een conflict heb je twee versies van een verhaal. De éne versie luidt dat, op enkele maanden voor de aftrap, de kas er nog zeer leeg uitzag. Enkele links-socialistische partijen en hun nevenorganisaties redden de boel met een financiële input. Vanzelfsprekend hadden ze daarom ook verwacht een grotere invloed op het programma te krijgen. Logisch toch? Anderen klaagden over een ondoorzichtige voorbereiding en selectie voor het programma en meer bepaald het socialistisch-marxistische favoritisme. Gevolg: de verzamelde Engelse ngo's deden hun beklag in een open brief, de autonomen organiseerden hun eigen forum. We kunnen het conflict ook verklaren vanuit de aloude tegenstelling tussen diegenen die wel en niet in een hiërarchische organisatie geloven, de horizontalen tegenover de verticalen.

Feit is dat Londen de primeur had van een betoging te zien tégen het forum onder de slogan "een ander ESF is mogelijk".

Ook de band van het Forum met de Londense burgemeester Livingston was omstreden. Hij was een prominent sponsor (bv. op de voorpagina van het programmaboekje), redde de organisatoren door het openstellen van de millenniumdoom als superslaapzaal (5000 plaatsen), en deed het gewaardeerde cadeau van een gratis en drie dagen geldende bus- en metrokaart voor de meeste deelnemers. Fijn wel. Maar dat de voorstanders van een andere wereld, samenwerkten met een lid van Blairs Labour Party, bleef bitter smaken voor sommigen.

Enfin. Wie zich aanmeldde bij een inschrijvingstand, kreeg een programmakrant van 75 pagina's mee. Het aanbod? Er werden officieel wel vijf thema's naar voor geschoven maar voor de aardigheid en een concreet zicht heb ik de onderwerpen geturfd naar het aantal activiteiten die er over gingen (alleen inhoud, geen cultuur meegerekend). De top: 

  1. 48 activiteiten omtrent minderheden en discriminatie: vooral genderkwesties en vrouwenrechten, een klein beetje have-nots en disabled
  2. 36 activiteiten over oorlog en demilitarisering: met een focus op de hernieuwde wapenwedloop onder impuls van de VS, de evolutie in nucleaire dreiging, de te verwachten oorlog
  3. 30 activiteiten over democratie: corporate media, een democratisch Europa, een  wereldparlement
  4. 28 activiteiten over ecologische vraagstukken: de voetafdruk, ecodorpen, voedselveiligheid, ...
  5. 26 activiteiten over privatiseringen: spoorwegen, water, Bolkestein, IMF/WB, GATS, …

Ook nog een groot aanbod over werk (23), corporate power (20), Palestina/Irak (19), etc.

Wanneer we dit scorebord vergelijken met de 5 onderwerpen die door het organiserend comité naar voor waren geschoven, dan staan ze allemaal in de top. De strijd tegen extreemrechts werd wel veelal positief vertaald als het opkomen tegen onderdrukte rechten.

Om te besluiten, enkele veel gehoord kritieken op het officiële esf:

  • De bezoeker wordt gebracht tot het consumeren van theorieën en discussies, maar behoudt een onvoldaan gevoel door de zeer hoge participatiedrempel: men kan wel ontvangen maar niet geven, de informele contacten maken veel goed;
  • Veel theorie maar geen consequentie naar de praktijk: het dure Londen was ontoegankelijk voor de minderbegoeden, de Oost-Europeanen ontbraken ook, de maaltijden hadden geen ethisch aspect, 2 pond voor een fles water van Bechtel;
  • Deze tekorten op zich zijn misschien niet dramatisch maar het gevolg wel: men slaagt er onvoldoende of niet in het gevoel te versterken of op te wekken dat een andere wereld, inderdaad, mogelijk is.

 

Een variant verscheen op https://www.grenzeloos.org/content/het-esf-londen-tegenslag-en-vooruitgang

Voor de cartoon heb ik afspraak met Ann Derrene (en veel meer dan deze) https://www.facebook.com/Adenecartoon/